الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

139

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

حال از آن رهگذر كه براى آخوند خراسانى تواتر معنوى اين اخبار مورد قبول نبوده ، قائل به تواتر اجمالى شده‌اند ؛ ولى عند المشهور اخبار ما نحن فيه تواتر معنوى هستند . با حفظ اين مقدمه در رابطه با روايات در دو مقام بحث مىكنيم : 1 . دلالت اين‌ها بر مطلوب ، 2 . مقدار دلالت آنها . روايات : در رابطه با حجيت خبر واحد پنج طايفه روايت مطرح است : طايفهء اول : رواياتى كه دربارهء خبرين متعارضين وارد شده و به اخبار علاجيه معروف‌اند مانند روايت مقبولهء عمر بن حنظله و مرفوعه زرارة بن اعين و . . . كه ائمه عليهم السّلام در اين اخبار مشكل تعارض الحديثين را معالجه نموده و راه چاره نشان داده‌اند و آن اينكه اگر دو حديث متعارض از قول ما براى شما نقل كردند به هر حديثى كه راوى آن اعدل است اخذ كنيد و يا هر حديثى كه مشهور است به آن اخذ كنيد و . . . و اگر متعارضين من جميع الجهات مساوى بودند مخير هستيد بين اخذ به هريك كه خواستيد و جاى اصلى بحث از اين امور در مبحث نهم از مباحث حجت خواهد آمد . كيفيت استدلال به اين طايفه : مقدمه : در باب تعدل و تراجيح خواهد آمد كه همواره تعارض بين دو حجت است اما دو لا حجت يا يك حجت با يك لا حجت تعارض نمىكنند . همچنين خواهيم گفت كه تعارض در محدودهء امارتين ظنيين است ، ولى دو دليل قطعى مثل دو آيه كه هر دو نص باشند و يا دو خبر متواتر منصوص و يا يك آيه با يك حديث متواتر منصوص هيچ‌گاه با يكديگر تعارض نمىكنند . . . با حفظ اين مقدمه ، اگر خبر واحد ثقه حجت نبود هرگز نوبت به تعارض دو حديث نمىرسيد تا پس از آن به سراغ مرجحات برويم و اگر مرجحى نبود مخير باشيم به دليل اينكه تعارض بايد بين الحجتين باشد حال از اينكه امام عليه السّلام به سراغ مرجحات رفته و اين طريق را نشان داده معلوم مىشود كه خبر واحد حجيت دارد و گرنه امام خود را راحت مىكرد به اينكه مىفرمود : اصلا خبر واحد حجت نيست .